Para sa mga baguhan
Bitcoin SV, ipinaliwanag
Ang Bitcoin SV (BSV sa madaling salita) ay digital na cash: maipapadala mo ito kahit kanino nang halos agad-agad, nang walang bangko, sa halagang bahagi lang ng isang sentimo. Dito mo malalaman kung paano ito gumagana at ano ang ibig sabihin ng mga salitang makikita mo.
Mga 10 minutong basahin. Hindi kailangan ng naunang kaalaman.
Sa ngayon
Sa madaling salita
- Ang bitcoin ay digital na cash. Direkta mo itong ipinapadala sa taong para sa kanya ito. Walang bangko sa gitna.
- Ang Bitcoin SV (BSV) ay isang bersyon ng bitcoin. Ginawa ito para sa mura at mabilis na pagbabayad, kahit napakaliit na halaga.
- Ang sat ang barya ng bitcoin. 1 bitcoin = 100,000,000 sat.
- Ang wallet mo ang namamahala sa pera mo. Bawat wallet ay may lihim na susi: kung sino ang may hawak ng susi, siya ang may-ari ng pera.
- Bawat bayad ay naitatala sa isang pampublikong talaan. Ito ang blockchain. Kahit sino ay puwedeng sumuri nito, pero wala roon ang pangalan mo.
1Ano ang bitcoin?
Perang sa internet lang umiiral at hindi kailangan ng bangko.
Kapag nag-abot ka ng cash sa isang tao, walang namamagitan sa inyo. Ganoon din ang bitcoin sa internet: ikaw ang nagpapadala, siya ang tumatanggap. Hindi kailangan ng bank account, pahintulot o oras ng opisina.
Sa bangko, ang bangko ang nagtatala kung sino ang may gaano karaming pera. Sa bitcoin, ginagawa ito ng isang pampublikong talaan, na sabay-sabay na pinapanatili at sinusuri ng maraming computer sa buong mundo. Walang makakapagbago nito nang mag-isa.
Hindi kailanman lalampas sa 21 milyon ang bitcoin. Ang sistema mismo ang nagpapatupad ng patakarang ito, kaya walang makakapag-"imprenta" ng dagdag ayon sa gusto niya.
Inilathala ang plano ng bitcoin noong 2008 ng isang gumamit ng pangalang Satoshi Nakamoto, sa pamagat na "Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System". Nagsimula ang network noong Enero 2009. Hanggang ngayon, hindi pa rin alam kung sino si Satoshi.
2Ano ang Bitcoin SV?
Ang orihinal na ideya ng bitcoin na isinabuhay: mabilis at murang digital na cash na magagamit ng kahit sino.
Sa paglipas ng mga taon, nagkaroon ng debate kung saang direksyon dapat umunlad ang bitcoin. Dalawang beses itong nauwi sa paghihiwalay, kaya ngayon ay may tatlong kilalang currency na nagdadala ng pangalang bitcoin:
| Pangalan | Simbolo | Hiwalay mula noong | Pangunahing layunin |
|---|---|---|---|
| Bitcoin | BTC | 2009 | Imbakan ng halaga, "digital na ginto" |
| Bitcoin Cash | BCH | Agosto 2017 | Pagbabayad |
| Bitcoin SV | BSV | Nobyembre 2018 | Murang pagbabayad at pag-iimbak ng datos, sa malakihang sukat |
Ang SV ay nangangahulugang "Satoshi Vision" (ang pananaw ni Satoshi). Sinasabi ng pangalan na gusto ng BSV na manatiling tapat sa orihinal na plano: elektronikong cash na magagamit ng kahit sino.
Iisa ang nakaraan ng tatlong currency. Hanggang 2017, iisa lang ang bitcoin, na may iisang talaan. Nasa talaan ng BSV pa rin ang bawat block mula sa pinakauna noong 2009. Kaya pareho ang kasaysayan ng bitcoin ng BSV at ng dalawa pa; mas kaunti lang ang mga sumusuporta rito ngayon.
Para itong tatlong sanga ng isang batang punong namumunga na katatanim pa lang. Ang panahon at ang hardinero ang magpapasya kung aling sanga ang magiging puno sa huli. Puwedeng ang maliit na sanga pa ang mamunga nang pinakamarami at pinakamasarap.
Ano ang mga lakas nito?
Bakit mahalaga ang laki ng block? Limitado pa rin ang mga block ng BTC sa humigit-kumulang 1 megabyte na base size, kaya kakaunting transaksyon lang ang kasya at mas mataas ang fee. Parang pagkapit pa rin sa floppy disk sa kabila ng lahat ng pag-unlad sa paglilipat ng datos at sa computing. Inalis ng BSV ang limitasyong ito: puwedeng lumaki ang block hangga't kailangan.
Saan ito puwedeng gamitin?
- Pagbabayad online, kahit ilang sat lang: para sa isang artikulo, kanta o feature.
- Tip at regalo, nang walang middleman, sa isang tap lang.
- Pagpapadala ng pera saanman sa mundo, kasimbilis at kasingmura ng pagpapadala sa kapitbahay.
- Tiket, kupon, loyalty point na hindi mapepeke.
- Patunay: maipapakita nito kung kailan umiral ang isang dokumento at na hindi ito nagbago mula noon.
- Bayaran sa pagitan ng mga makina, halimbawa sa charging station o sa paradahan.
Higit pa sa seksyong Saan pa ito magagamit?
Ang BTC, BCH at BSV ay magkakahiwalay na network na may magkakahiwalay na presyo. Magkakamukha ang mga address nila, kaya mag-ingat: BSV lang ang ipadala sa isang BSV address. Madaling mawala ang perang naipadala sa maling network.
3Sat
Ang barya ng bitcoin, gaya ng sentimo sa piso.
Ang sat ay pinaikling satoshi. Ito ang pinakamaliit na yunit ng bitcoin; wala nang mas maliit na halaga.
Sa maliliit na halaga, sa sat tayo nagbibilang, dahil mas simpleng sabihin ang 500 sat kaysa 0.000005 BSV.
| Sat | BSV | Halaga |
|---|---|---|
| 1 sat | 0.00000001 | $0.0000005 |
| 500 sat | 0.000005 | $0.00025 |
| 100,000 sat | 0.001 | $0.05 |
| 100,000,000 sat | 1 | $50 |
Palaging nagbabago ang palitan; halimbawa lang ang talahanayan sa itaas. Hindi kailanman nagbabago ang ratio ng sat at BSV.
4Wallet
Isang program na ligtas na nag-iingat ng susi mo at ginagamit ito para magbayad para sa iyo.
Ipinapakita ng wallet ang balance mo, binibigyan ka ng address kung saan ka makakatanggap ng pera, at ipinapadala nito ang mga bayad mo. Puwede itong nakakabit sa isang website, isang app sa phone, o isang maliit na hiwalay na device.
Ang totoo, wala sa wallet ang pera. Itinatala ng talaan kung magkano ang pag-aari ng bawat address. Ang iniingatan ng wallet ay ang susi na nagpapahintulot sa iyong gastusin ang perang iyon. Kaya hangga't hawak mo ang susi mo, maibabalik mo ang wallet mo kahit kailan, kahit saan.
Kung paanong puwede kang magkaroon ng ilang pitaka, puwede ka ring magkaroon ng kahit ilang BSV wallet: isa sa phone mo, isa pa sa isang website. Bawat wallet ay may sariling susi at sariling address, at hiwalay sila sa isa't isa. Makakapagpadala ka ng pera sa pagitan ng mga wallet mo gaya ng pagpapadala sa ibang tao.
5Address
Dito ka tumatanggap ng pera. Para itong numero ng bank account.
Ang address ay hanay ng mga titik at numero, na kadalasang nagsisimula sa 1. Ito, halimbawa, ang pinakaunang bitcoin address, mula 2009:
Halimbawa1A1zP1eP5QGefi2DMPTfTL5SLmv7DivfNa
- Ligtas mo itong maibibigay kahit kanino. Ang address ay para lang mapadalhan ka, hindi para kunan ka.
- Huwag i-type, i-copy. Problema na ang kahit isang maling character. Gamitin ang Copy button o ang QR code.
- Pampubliko ang address. Kahit sino na nakakaalam nito ay makakatingin sa talaan kung magkano ang pumasok at lumabas dito.
Halimbawa lang ito kung ano ang hitsura ng address. Huwag kang magpadala ng kahit ano rito.
Ang HandCash ay isang sikat na BSV wallet para sa phone. Doon, bawat isa ay pumipili ng maikling pangalan na nagsisimula sa dollar sign, halimbawa $mariasantos. Para padalhan ng pera ang isang tao, i-type mo lang ang pangalang ito; hindi na kailangang mag-copy ng mahabang address.
Sa likod nito, pareho pa rin ang nangyayari: hinahanap ng wallet ang address na kaugnay ng pangalan, at doon pupunta ang transaksyon. Pinapadali lang ng pangalan ang buhay, gaya ng paghahanap mo ng pangalan sa phone sa halip na numero.
Gawa-gawang halimbawa lang ang $mariasantos. Para magamit ang HandCash, kailangan mong magparehistro sa app. handcash.io (sa Ingles)
6Susi
Ang lihim na password ng wallet mo. Kung sino ang may hawak ng susi, siya ang may-ari ng pera.
Ang susi (buong pangalan: private key) ay isang mahaba, random at lihim na numero. Ginagamit ito ng wallet mo para pirmahan ang mga bayad mo. Mula sa susi ginagawa ang address mo, pero hindi pabaliktad: walang makakaalam ng susi mula sa address.
Maipapakita ng wallet ang susi sa iba't ibang anyo: bilang isang mahabang hanay ng mga character, o bilang 12 simpleng salita. Pareho ang ginagawa ng dalawa, at pareho ang mga patakarang sumasaklaw sa kanila.
- Huwag itong ibigay kailanman sa ibang tao. Kung sino ang may susi mo, makukuha niya ang pera mo. Hindi kailanman humihingi ng susi ang tunay na customer support.
- Mag-backup. Kapag nawala ang susi, mawawala rin ang pera. Walang "forgot password" na button at walang makakapagbalik nito sa iyo.
- Huwag itong itago kung saan ito makikita ng iba. Huwag itong ipadala sa email o chat, at huwag mag-upload ng litrato nito sa cloud.
7Transaksyon
Isang bayad: isang pinirmahang mensahe na nagsasabing ganito kalaking pera ang lilipat mula rito papunta roon.
Kapag nagbayad ka, susulat ang wallet mo ng maikling mensahe, pipirmahan ito gamit ang susi mo, at ipapadala sa network. Sinusuri ng network kung balido ang pirma at kung talagang mayroon kang ganoong halaga.
- 1PagpirmaPinipirmahan ng wallet mo ang bayad gamit ang susi mo.
- 2NetworkHalos agad-agad itong nakakarating sa tatanggap. Tapos na ang bayad.
- 3BlockMamaya, sa loob ng mga 10 minuto sa karaniwan, isinusulat din ito sa talaan.
- 4PinalMananatili ito roon magpakailanman, at kahit sino ay puwedeng sumuri nito.
- Bawat transaksyon ay may ID. Isa itong code na may 64 na character, txid sa madaling salita. Magagamit mo ito para hanapin ang bayad.
- Ang confirmation ay nangangahulugang naisama na ang transaksyon sa isang block. Bawat bagong block ay nagdadagdag ng isa pang confirmation.
- Hindi na ito maibabalik. Walang bangkong puwedeng bumawi nito. Laging suriin ang address at ang halaga bago magpadala.
8Fee
Ilang sat na natatanggap ng network para itala ang bayad mo.
Bawat transaksyon ay may fee. Napupunta ito sa mga computer na nagpapanatili ng talaan; tinatawag silang mga miner. Hindi nakadepende ang fee sa halaga, kundi sa kung gaano kalaking espasyo ang sinasakop ng transaksyon sa talaan.
Sa BSV, karaniwang 1 hanggang ilang dosenang sat ang halaga ng isang simpleng padala. Bahagi lang iyan ng isang sentimo, kaya dito ay puwede kang magbayad kahit 50 sat para sa isang bagay.
9Blockchain
Ang pampublikong talaan ng bitcoin: naroon ang bawat bayad, at hindi ito mababago.
Tinitipon ang mga transaksyon sa mga pakete na tinatawag na block. May bagong block na nagagawa bawat 10 minuto sa karaniwan. Bawat block ay may fingerprint ng nauna rito, kaya bumubuo sila ng chain: kung may magbabago ng isang lumang block, masisira ang lahat ng block pagkatapos nito, at mapapansin ito ng lahat.
- Marami itong kopya. Maraming computer sa buong mundo ang nag-iimbak at sumusuri sa iisang talaan.
- Ang mga miner ang nagpapanatili nito. Sila ang naglalagay ng mga transaksyon sa mga block. Kapalit ng kanilang trabaho, natatanggap nila ang mga fee at ang gantimpala para sa bawat bagong block.
- Pampubliko, pero walang pangalan. Address at halaga ang laman ng talaan, hindi pangalan. Hindi ito ganap na anonymity: kung may nakakaalam na sa iyo ang isang address, makikita rin niya ang aktibidad nito.
10WhatsOnChain
Isang website kung saan kahit sino ay makakasilip sa talaan ng BSV.
Ang WhatsOnChain ay tinatawag na block explorer. Mag-type ka ng address o transaction ID, at ipapakita nito ang alam ng talaan tungkol dito. Hindi kailangang magparehistro.
- Para sa transaksyon: kailan ito nangyari, saan ito nanggaling at saan pumunta, ang halaga at ang fee, at ilan ang confirmation nito.
- Para sa address: magkano ang pera rito ngayon, at aling mga bayad ang pumasok o lumabas dito.
Kaya sinasabi natin na sa bitcoin, hindi mo kailangang basta maniwala sa kahit ano: puwede mong suriin nang mag-isa.
whatsonchain.com (sa Ingles)
11Backup at pag-restore ng susi
Gamit ang naka-backup mong susi, maibabalik mo ang wallet mo kahit kailan, sa kahit anong device.
Ang susi ng wallet na nakakabit sa isang website ay nakaimbak sa browser mo. Kapag binura mo ang data ng browser, nagpalit ka ng phone o gumamit ng ibang browser, wala na roon ang susi. Kaya kailangan mo ng backup.
Paano mag-backup
- Buksan ang wallet mo at hanapin ang opsyong ipakita ang susi.
- Isulat ito sa papel, eksakto, isa-isang character. O i-save ito sa isang file at itago sa lugar na ikaw lang ang may access.
- Suriin muli kung tama ang pagkakasulat mo.
- Itago ito sa ligtas na lugar. Para sa mas malalaking halaga, magtago ng dalawang kopya sa dalawang magkaibang lugar.
Paano mag-restore
- Buksan ang wallet sa bagong device o browser.
- Piliin ang restore at ilagay ang naitago mong susi.
- Lalabas ang parehong address at parehong balance, dahil nasa talaan ang pera mula pa noong una.
Kapag nagre-restore, ikaw mismo ang naglalagay ng susi, sa sarili mong kagustuhan, sa wallet na gusto mong gamitin. Kung bigla na lang itong hingin ng isang website, email o mensahe, puwedeng scam iyon. Mag-ingat lalo na sa malalaking halaga.
12Kaligtasan
Ikaw ang nag-aalaga ng sarili mong pera. Kalayaan iyan, pero responsibilidad din.
- Huwag ibigay ang susi mo kahit kanino. Hindi sa kaibigan, hindi sa "customer support". Ilagay lang ito sa isang website kung gusto mong i-restore doon ang wallet mo at pinagkakatiwalaan mo ang site.
- Magsimula sa maliit. Matuto at magsanay gamit ang ilang sat bago maglipat ng mas malalaking halaga.
- Suriin bago magpadala. Tama ba ang address? Tama ba ang halaga? BSV ba ito na papunta sa BSV address? Hindi na maibabalik ang padala.
- Para sa malalaking halaga, mag-test muna. Magpadala ng kaunti at tingnan kung dumating.
- Huwag maniwala sa mabilisang pagyaman. Scammer ang sinumang nangangako ng siguradong kita o ng pagdodoble ng pera mo.
- Tumataas at bumababa ang presyo. Puwedeng magbago nang malaki ang halaga ng BSV sa currency mo sa maikling panahon, pababa man. Ilagay lang dito ang kaya mong mawala.
13Saan pa ito magagamit?
Mas marami kaysa iniisip mo: kapag halos libre at agad-agad ang bayad, nagiging posible ang mga bagong bagay.
Hindi ka makakabayad ng isang sentimo gamit ang card, dahil mas mahal pa ang fee kaysa sa mismong halaga. Sa BSV, kaya mo. Bahagi lang ng isang sentimo ang halaga ng isang bayad, halos agad-agad itong dumarating, at kaya ng network ang napakalaking volume. Hindi lang ito mas murang pagpapadala ng pera, kundi isang buong hanay ng mga posibilidad na dati ay hindi lang talaga sulit.
Gumagana na ngayon ang ilan dito; ang iba ay mga posibilidad pa lang na handa na ang teknolohiya para sa kanila.
14Mga madalas itanong
Saan ako makakakuha ng BSV?
Puwede kang padalhan ng isang tao sa address mo. Ang mas malalaking halaga ay mabibili sa isang crypto exchange gamit ang lokal mong currency.
Kailangan ko bang magparehistro o magkaroon ng bank account?
Hindi para sa wallet. Hindi kailangan ng pangalan, email address o bank account para gumawa ng wallet. Hihingan ka ng pagpaparehistro ng mga exchange kung bibili o magbebenta ka ng BSV kapalit ng ordinaryong pera.
Paano kung mawala ang susi ko?
Kung wala kang backup, nawala na ang perang iyon. Walang makakapagbalik nito, dahil walang ibang may hawak ng susi kundi ikaw. Kaya kailangan mo ng backup.
Maibabalik ko ba ang naipadala ko sa maling address?
Hindi sa pamamagitan ng network. Ang may-ari lang ng address na iyon ang makakapagpadala nito pabalik. Kung walang may-ari ang address, nawala na ang pera.
Gaano katagal bago ito dumating?
Halos agad-agad. Ipinapakita ng wallet ng tatanggap ang pera sa loob ng isa o dalawang segundo, at sa praktika ay tapos na ang bayad. Wala ka nang kailangang hintayin.
Sa likod nito, naisasama rin ang transaksyon sa isang block mamaya, sa loob ng mga 10 minuto sa karaniwan. Ito ang pinal na tala sa talaan, pero para sa pang-araw-araw na bayad, hindi mo na kailangang hintayin ito.
Anonymous ba ang bitcoin?
Hindi lubos. Walang pangalan sa talaan, pero pampubliko ang aktibidad ng bawat address. Kapag nalaman na sa iyo ang isang address, makikita rin ang mga bayad na kaugnay nito.
Pareho ba ang BSV at BTC?
Hindi. Iisa ang nakaraan nila, pero naghiwalay na sila ng landas mula 2017, at ngayon ay magkahiwalay na currency sila na may magkahiwalay na network at presyo. Hindi mo magagastos ang BTC bilang BSV, o pabaliktad.
Sino ang nag-imbento ng bitcoin?
Isang taong sumulat sa pangalang Satoshi Nakamoto. Kung sino siya, hindi pa rin natin alam. Inangkin ni Craig Wright, isang dating tagasuporta ng BSV, na siya si Satoshi, pero noong 2024 ay nagpasya ang isang korte sa London na hindi siya iyon.
Ano ang mining?
Ang pagpapanatili ng talaan. Tinitipon ng mga computer ng mga miner ang mga transaksyon sa mga block. Para maging balido ang isang block, kailangang gumawa ng napakaraming kalkulasyon, kaya napakahirap itong pakialaman pagkatapos. Ginagantimpalaan ang trabaho ng mga fee at ng gantimpala para sa bawat bagong block.
Kailangan ko bang magbayad ng buwis dito?
Puwedeng patawan ng buwis ang kita mula sa cryptocurrency, depende sa bansang tinitirhan mo. Para sa malalaking halaga, magtanong sa isang tax adviser. Hindi nagbibigay ng payo tungkol sa buwis ang site na ito.
Sulit ba itong pag-investan?
Hindi nagbibigay ng payo sa pag-iinvest ang site na ito. Ipinapakita nito kung paano gumagana ang BSV bilang paraan ng pagbabayad. Malaki ang paggalaw ng presyo nito.
15Glosaryo
- Address
- Kung saan puwedeng magpadala ng pera. Pampubliko, puwedeng ibahagi.
- Balance
- Kung magkano ang pera ng wallet mo sa ngayon.
- Block
- Isang pakete ng mga transaksyon. May nagagawang isa bawat 10 minuto sa karaniwan.
- Blockchain
- Ang hanay ng mga block na magkakaugnay, sa madaling salita, ang pampublikong talaan.
- BSV
- Ang maikling simbolo ng Bitcoin SV, gaya ng PHP para sa piso ng Pilipinas.
- Confirmation
- Nagpapakitang naisama na ang transaksyon sa isang block.
- Fee
- Ilang sat na natatanggap ng miner para itala ang transaksyon.
- HandCash
- Isang BSV wallet para sa phone kung saan puwede kang magpadala sa pangalang nagsisimula sa $ sa halip na sa mahabang address.
- Susi
- Private key: ang lihim ng wallet. Kung sino ang may hawak nito, siya ang makakagastos ng pera.
- Miner
- Ang nagpapanatili ng talaan: inilalagay niya ang mga transaksyon sa mga block at tumatanggap ng fee para rito.
- QR code
- Isang parisukat na disenyo kung saan binabasa ng camera ng phone ang address. Hindi na kailangang mag-type.
- Sat
- Satoshi: ang pinakamaliit na yunit ng bitcoin. 100,000,000 sat = 1 BSV.
- Transaksyon
- Isang bayad sa talaan.
- Txid
- Ang 64-character na ID ng isang transaksyon.
- Wallet
- Isang program na nag-iingat ng susi, nagpapakita ng balance at nagbabayad.
- WhatsOnChain
- Isang website kung saan matitingnan ang talaan ng BSV.